Дзяржаўны лад РБ

Асновы дзяржаўнага ладу Беларусі замацаваны ў Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь 1994 года са зменамі і дапаўненнямі, прынятымі на рэспубліканскіх рэферэндумах 24 лістапада 1996 года, 17 кастрычніка 2004 года і 27 лютага 2022 года.

Рэспубліка Беларусь-унітарная дэмакратычная сацыяльная прававая дзяржава.

Рэспубліка Беларусь валодае вяршэнствам і паўнатой улады на сваёй тэрыторыі, самастойна ажыццяўляе ўнутраную і знешнюю палітыку.

Чалавек, яго правы, свабоды і гарантыі іх рэалізацыі з'яўляюцца вышэйшай каштоўнасцю і мэтай грамадства і дзяржавы.

Дэмакратычныя асновы беларускай дзяржаўнасці гарантуюць разнастайнасць палітычных інстытутаў, ідэалогій і поглядаў.

У Рэспубліцы Беларусь устанаўліваецца прынцып вяршэнства права. Дзяржава, усе яго органы і службовыя асобы дзейнічаюць у межах Канстытуцыі і прынятых у адпаведнасці з ёй актаў заканадаўства.

Беларусь-прэзідэнцкая рэспубліка.

Кіраўнік дзяржавы-Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь.

Узаемадзеянне ўладаў

Асноўным прынцыпам рэалізацыі дзяржаўнай улады ў Рэспубліцы Беларусь з'яўляецца прынцып падзелу на заканадаўчую, выканаўчую і судовую ўладу. Сутнасць гэтага прынцыпу ў тым, каб улада не была сканцэнтравана ў руках нейкага аднаго дзяржаўнага органа, а была падзелена паміж органамі трох галін улады. Названыя органы ў межах сваіх паўнамоцтваў самастойныя: яны ўзаемадзейнічаюць паміж сабой, стрымліваюць і ўраўнаважваюць адзін аднаго.

Заканадаўчая ўлада

Выканаўчая ўлада

Судовая ўлада

Ключавая роля ў дзяржаўным механізме адводзіцца Кіраўніку дзяржавы. Не ўваходзячы ні ў адну з галін улады, прэзідэнт Рэспублікі Беларусь надзяляецца неабходнымі канстытуцыйнымі паўнамоцтвамі, якія дазваляюць яму забяспечваць узаемадзеянне органаў дзяржаўнай улады паміж сабой і дакладнае ажыццяўленне імі сваіх функцый. Такая мадэль надае ўстойлівасць і стабільнасць дзяржаўнаму механізму, перашкаджае ўзнікненню супрацьстаяння паміж галінамі ўлады.

Узаемадзейнічаючы з Заканадаўчай уладай, Прэзідэнт мае права заканадаўчай ініцыятывы, упаўнаважаны на падпісанне або адхіленне законаў. На аснове і ў адпаведнасці з Канстытуцыяй прэзідэнт мае права выдаваць заканадаўчыя акты-указы. Указы Прэзідэнта абавязковыя на ўсёй тэрыторыі Беларусі і не павінны супярэчыць законам. Прэзідэнт аказвае ўплыў на фарміраванне і дзейнасць выканаўчай улады. З папярэдняй згоды Палаты прадстаўнікоў ён прызначае на пасаду Прэм'ер-міністра.

Прэзідэнт вызначае структуру Урада Рэспублікі Беларусь, прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады намеснікаў Прэм'ер-міністра, міністраў і іншых членаў урада, прымае рашэнне аб адстаўцы ўрада ці яго членаў, мае права старшынстваваць на пасяджэннях Урада Рэспублікі Беларусь і адмяняць акты ўрада. Рашэнні, якія прымаюцца прэзідэнтам, абавязковыя для выканання ўрадам.

Надзяленне Кіраўніка дзяржавы адпаведнымі паўнамоцтвамі адначасова азначае і ўскладанне на яго абавязкі, якая не можа быць ускладзена ні на адзін іншы орган, выступаць гарантам Канстытуцыі, правоў і свабод чалавека і грамадзяніна.